تزیینات داخلی کاخ‌های اشرافی

تزیینات داخلی اشرافی

یکی از پرطرفدارترین بناهای تاریخی با جلوه‌ و نمای خیره‌کننده به کاخ‌ و عمارت پادشاهان مربوط می‌شود که امروزه استفاده از این نوع سبک اشرافی در بین مردم طرفداران زیادی پیدا کرده است. منظور از تزیینات داخلی در اینجا طرح و نمای داخلی اتاق‌ و سقف قصر پادشاهان است. می‌خواهیم بدانیم که پادشاهان در کاخ‌های خود از چه طرح و رنگی استفاده می‌کردند؟ آیا همه کاخ‌های اشرافی از یک سبک پیروی ‌کرده‌اند و اگر از یک الگوی مشابه استفاده شده است، آن الگوها و عناصر یکسان کدام هستند. در نهایت هدف گروه فراچوب آن است که به شما خوانندگان عزیز نکاتی را درباره تزیینات داخلی عمارت‌های اشرافی ارائه دهد تا بنا به سلیقه‌ی خود از آنها در طراحی فضای داخلی منزل، محل‌کار یا هر فضای دیگری استفاده نمایید.

تعریف طراحی داخلی

قبل از هر مطلبی باید تعریف مناسب از تزیینات داخلی بگوییم. به‌طور کلی تزیینات داخلی یا طراحی داخلی یک عمل هنرمندانه است که با برنامه‌ریزی و نظارت، طرح‌ها و چیدمانی از مبلمان و رنگ‌ها را اجرا می‌کند که باعث استفاده موثر از فضا و افزایش رفاه و آرامش صاحب آن می‌شود. معمولاً تزیینات داخلی توسط طراح داخلی یا دکوراتیو صورت می‌گیرد. هدف ما در این متن توجه به جنبه‌های زینتی، رنگ و قاب‌سازی دیوارها است و جنبه‌های دیگر فعالیت طراحان داخلی مانند استفاده موثر از فضا و مبلمان مورد توجه ما در این مقاله نیست.

طراحی داخلی برای پوشش ظاهری یا دارای سطوح معنی

گروهی معتقدند تزیینات داخلی صرفاً برای پوشش ظاهری هستند و تنها برای پنهان کردن سطوح زمخت زیرین بوده‌اند و عمدتاً برای آراستن و لذت بصری هستند. عده‌ای دیگر معتقد هستند تزیینات داخلی دیوارها دارای کاربردهای فراتزیینی تعاملی و هدفمند هستند. از این نگاه تزیینات داخلی فقط پوشش ظاهری نیستند بلکه دارای سطوح مختلف معنا و مفهوم هستند. با توجه به این دو دیدگاه ما سعی می‌کنیم به تزیینات داخلی هم به عنوان پوششی برای لذت بصری و هم برای تعامل درست و آرامش و رفاه افرادی که از آن بنا استفاده می‌کنند نگاه کنیم.

چرا انسانها به دکوراسیون و تزیینات داخلی توجه می‌کنند؟

کشش به زیبایی در تمام طول تاریخ در بشر وجود داشته است و انسان‌ها برای پاسخ به حس زیبایی‌شناختی خود بر دیوار غارها نقاشی می‌کردند. پیشینیان ما در آن دوران با ابزار محدودی که در اختیار داشتند، نقش‌هایی بر دیوار ترسیم می‌کردند. پس از آن، انسان‌ها همیشه فضای زندگی خود را بنا به امکانات در دسترس‌شان تزیین کرده‌اند. این تزیینات گاهی تحت تاثیر فرهنگ و مذهب جامعه و گاهی سلیقه‌ی فرد سازنده‌ی آن بود. به مرور زمان رنگ‌آمیزی و جلوه‌های مختلف به این تزیینات افزوده شد تا جایی که تزیینات داخلی وسیله‌ای برای نمایش قدرت و عظمت پادشاهان شدند. درحقیقت پادشاهان از تزیینات داخلی استفاده می‌کردند تا میزان قدرت و اقتدار خود را به طبقه‌ی ضعیف و عامه مردم جامعه نشان دهند. هنوز هم بسیاری از قصرها که اکنون به عنوان موزه به روی عموم مردم باز هستند، هر بیننده‌ای را محو تماشای عظمت خود می‌کنند. تقریباً از بعد از دوره رنسانس، پادشاهان با استفاده از وسایل پر‌زرق و برق و جلوه‌های خاص تزیینی خودنمایی می‌کردند.

ورود سبک معماری سلطنتی و پر‌زرق و برق به ایران

طبق مطالعات تاریخی معماری ایران در قرن ۱۹ تحت تاثیر کشورهای اروپایی قرار گرفت. کاخ‌های سلطنتی دوره‌ی قاجار به بعد وسیله‌ای برای نمایش قدرت‌‌نمایی شدند و این نوع قدرت‌نمایی نتیجه‌ی سفر‌هایی است که پادشاهان قاجار به کشورهای اروپایی داشتند. بنابراین تعاملات سیاسی موجب شد تزیینات معماری به سمت سبک باروک وکلاسیک یا همان معماری پر زرق و برق سوق پیدا کند.

سال‌ها قبل‌تر از آنکه سبک تجملاتی به آن صورتی که توضیح دادیم وارد ایران شود، الگوی معماری در کشورهای غربی از ترکیب‌بندی نامتقارن به متقارن تغییر کرده بود و تزیینات تجملاتی سنگین، مرکز کارهای هنری قرار گرفت. همچنین تاکید بر خط‌های مستقیم و تقسیم‌بندی واضح نمای داخلی ساختمان از نکات قابل توجه معماری این دوره بود که آن را از دوره‌ی قبل جدا می‌ساخت. در نهایت با سبک کلاسیک که ترکیبی از معماری کهن و سبک‌های دیگر مانند رنسانس و باروک و روکوکو بود روبرو می‌شویم.

در سبک باروک، تزیینات فراوان سراسر فضای داخلی را پر می‌کند. این تزیینات به شکل گوناگون نمایش داده می‌شود. گچبری از جمله تزییناتی است که در کشورهای اروپایی به صورت زیبا و ظریف به چشم می‌خورد و در کنار سایر تزیینات مانند نقاشی و منبت‌کاری خودنمایی می‌کند.

ترکیب این تزیینات در کاخ‌ها بسیار زیبا و هنرمندانه هستند و در هر فرهنگی با تلفیق در هنرهای سنتی آمیخته می‌شود. مثلا در کاخ‌های ایرانی دوره قاجار گچبری‌ها با آیینه‌کاری به شکل هنرمندانه‌ای ترکیب شده‌اند و طرح‌های منبت‌کاری شده معمولا به شکل گل و بته و گلدان هستند.

 

چه شباهتی میان طراحی داخلی کاخ‌های دوره قاجار و کاخ‌های سلطنتی اروپایی وجود دارد؟

مطالعات تاریخی نشان داده است که تشابهات زیادی در تزیینات داخلی بناهای دوره قاجار و کاخ‌های سلطنتی کشورهای اروپایی مانند ایتالیا و فرانسه وجود دارد. عناصر تزیینات داخلی این کاخ‌ها شامل گچبری، آینه‌کاری، منبت‌کاری و نقاشی دیوار است. در مقالات دیگر به‌طور مفصل درباره‌ی معماری کشورهای اروپایی خواهیم گفت و به معرفی سبک‌های معماری داخلی مانند سبک باروک و کلاسیک می‌پردازیم.

طراحی‌های به‌کار رفته در بناهای ایرانی عموماً نقوش هندسی، حیوانی، گیاهی و گلدانی یا تاج شاهی هستند که با پیچیدگی‌های متنوع در قسمت‌های مختلف قابل مشاهده است. این طرح‌ها گاهی الهام‌گرفته از طرح‌های کشورهای غربی و تلفیق شده با فرهنگ و ذائقه‌ی ایرانی است.

همچنین رنگ‌ها عنصر مهمی در نمایش جلال و شکوه زندگی پادشان بود. در کاخ‌ها از رنگ‌های خاصی برای نمایش بزرگی و جلال استفاده می‌کردند. رنگ‌های سبز و قرمز و طلایی سه رنگ پرکاربرد در کاخ‌ها و عمارت‌ها غربی و ایرانی هستند.

منبت‌کاری مدرن در تزیینات داخلی

هم‌اکنون به خاطر رشد تکنولوژی و افزایش دسترسی انسان‌ها به ابزار ماشینی، این امکان برای معماران داخلی ساختمان به‌وجود آمده است که از منبت‌های آماده جهت تزیین داخلی به سبک سلطنتی استفاده کنند. استفاده از این وسایل دکوراتیو از پیش‌آماده، سرعت عمل بیشتر و هزینه‌ی کمتری برای سازندگان به همراه دارد و در عین حال زیبایی منازل و بناها را چندین برابر می‌نماید. از دیگر ویژگی گل‌منبت‌های آماده، تنوع و گستردگی اشکال ظاهری محصول می‌باشد که به طراحان اجازه می‌دهد با خلاقیت و سلیقه‌ی خود جلوه‌های منحصربه‌فردی به نمای داخلی ساختمان بدهند.  جنس محصولات منبت‌‌کاری شده می‌تواند از چوب، ام‌دی‌اف و پلاستیک باشد که هر یک مزایا و معایب خود را دارند که در مقالات دیگر گروه فراچوب به آن خواهیم پرداخت.

اگر بنا‌بر دو دیدگاه ابتدای مقاله بخواهیم کاربرد ابزار تزیینی مانند طرح‌های منبت‌کاری شده‌ مدرن را تحلیل نماییم باید بگوییم که این تکنولوژی هم به‌عنوان پوششی برای سطوح بی‌روح زیرین بوده و هم طرح‌هایی تلفیقی از سبک سنتی و جدید هستند که فرهنگ پیشینیان و سلیقه‌ی امروزی را باهم ادغام کرده‌ و زیبایی خاصی به ساختمان می‌دهد و نهایتاً انسان امروزی را که خسته از دنیای خشن و پرمشغله‌ جامعه‌ی صنعتی است به محیط گرم و امن دعوت می‌کند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *